Girişimsel bronkoskopi hava yolu açıklığının sağlanması amacı ile uygulanan bronkoskopi girişimlerini kapsar. Bronş içinde tıkayan herhangi bir oluşumun (balgam,  balgam tıkacı, yabancı cisim, iyi huylu veya kötü huylu tümörler) bronkoskopi ile temizlenmesi, hava yolunda dışarıdan basınç ile oluşan tıkanıklıklarda ise stent gibi araçlar ile hava yolu açıklığı sağlanması girişimlerinin tümünü kapsamaktadır. Girişimsel bronkoskopi hava yollarının mekanik tıkanıklarının giderilmesinde uygulanmaktadır. Yoğun balgam ile gelişen hava yolu tıkaçlarında; iğne, mısır, diş, çekirdek ve benzeri maddelerin hava yollarına kaçması durumunda ve iyi huylu akciğer tümörlerinin tedavisinde hayat kurtarıcı bir girişimdir. Akciğer kanserlerinde de girişimsel bronkoskopi hastaların yaşam süresi, tedavi cevabı, yaşam kalitesi için son derece önemli bir konuma sahiptir. Akciğer kanserleri ölümlerinin %40’ı hastalığın akciğer komplikasyonlarına (atelektazi, tıkanıklık gerisi enfeksiyonlar) bağlıdır. Hava yollarında gelişen tümöre bağlı tıkanıklık büyük hava yollarında ise hastaların direkt boğularak ölümlerine neden olabileceği gibi, daha distalde; yani küçük hava yolarında olması halinde yaşam kalitesi ve performansını etkileyen en belirgin faktör olarak gerekli onkolojik tedavilerin alınmasına engel olmaktadır. Bu hastalarda girişimsel bronkoskopi palyatif amaçlı görülse bile aslında etkin bir tedavi metodudur.

Bronkoskopi Nedir?

Bronkoskopi, göğüs hastalıkları alanında vazgeçilmez tanısal bir uygulamadır. Yeteri kadar parça alınmasına ve gerektiğinde yabancı cisimlerin çıkarılmasına yarar. Bronkoskopi işlemi için kullanılan cihaza da bronkoskop adı verilir. Bronkoskopi, akciğerdeki havayolları (bronşlar) içindeki lezyonların tanımlanmasında kullanıldığı gibi, erken evre akciğer kanserinin tanısında, ileri evre akciğer kanserindeki havayolları tıkanıklıklarının açılmasında ve akciğer enfeksiyonlarındaki enfeksiyon etkeninin saptanmasında da yaygın bir şekilde göğüs hastalıkları uzmanları tarafından kullanılmaktadır. Yani bronkoskopi işlemi akciğerdeki havayollarının (bronş ağacının) içerden görüntülenmesidir. Bu işlem ile bronş ağacının yapısı incelenir ve başta akciğer kanseri olmak üzere birçok hastalığın tanısı konulabilir. Son derece güvenilir ve faydası yüksek olan bir teknik olmasından dolayı kullanım alanları gittikçe genişlemektedir. Temelde bronkoskopi lokal anestezi eşliğinde gerçekleştirilen endoskopik bir uygulamadır. Günümüzde yaygın olarak bükülebilir tüpler ya da fibroskoplar kullanılmaktadır, bunların kullanımı kolay olup, yapılan işleme fibroskopi de denmektedir.

Endoskopi ise vücut boşluklarının (içi boş olan organların) küçük ışık kaynakları vasıtasıyla aydınlatılarak endoskop adı verilen aletler ile gözlemlenmesi ve incelenmesi işlemidir. Endoskop adı verilen bu alet, hem görüntülemeyi sağlar hem de biyopsi gibi bazı işlemler için olanak verir.

Bronkoskopi Neden Yapılır?

Bronkoskopi işlemi yapılması için birçok tıbbi neden olabilir. Bu uygulama 2 ana amaçla yapılır.

Tanısal Amaçlı Bronkoskopi: Çeşitli nedenlerle çekilmiş akciğer grafisi veya bilgisayarlı tomografide anormal bulguların varlığı, tedaviye cevap vermeyen kronik öksürük, öksürükle birlikte kan gelmesi ve 2 haftadan uzun süren ses kısıklığı gibi durumlarda uygulanır.

Tedavi Amaçlı Bronkoskopi: Hava yollarındaki yabancı cisimleri çıkarmak, trakea ve ana bronşlardan kaynaklanan, hastada aşırı nefes darlığına neden olan iyi ve kötü huylu tümörlerin girişimsel Bronkoskopi uygulamaları (Lazer, Argon plazma koter, Kriyokoter, Elektrokoter vb.) ile çıkarılması, yine trakea ve ana bronşların çeşitli sebeplerden oluşmuş nefes darlıklarına stent takmak için uygulanır.

Bronkoskopi'de Hangi İşlemler Yapılabilir?

1. Bronş Lavajı: Bronş ağacına serum fizyolojik verilip geri çekilerek bronş içinden gerekli bölgenin yıkanması ile gerekli tetkikler için sıvı elde edilmesi (bronş lavajı=yıkama suyu). Bu sıvıda bakteri veya tümör hücrelerinin varlığı incelenebilir.
2. Bronş Biopsisi: Bronş iç yüzünü örten zardan biyopsi alınmasıdır.
3. Bronşial Fırçalama ile materyal elde edilebilir.
4. Transbronşial Biopsi: Bronş zarının altından daha derinden biopsi alma işlemidir.
5. Transbronşial İğne Aspirasyonu: Bronş içinde lezyon olmayıp dıştan bası söz konusu olduğunda bronkoskopun içinden gönderilen özel bir kanüllü iğne ile hücre aspire etme işlemidir.

Elde edilen materyaller, bakteriyolojik ve sitolojik-patolojik incelemeye gönderilebilir. Fleksibl bronkoskopi işlemi ortalama 10-15 dakika sürer ve işlem sonrası hasta evine gönderilebilir. İşlem sonrasında 2 saat boyunca hasta yememeli ve içmemelidir. Bunun nedeni ise ağız ve boğaz uyuşuk durumda olduğundan yenilen veya içinlen şeyler soluk borusu ve bronşlara kaçabilir.

Son yıllarda bronkoskop ile havayollarını daraltan tümör veya tümör dışı hastalıklarda lazer veya koter uygulamaları ile bu darlıkları tedavi etmeye yönelik yöntemler de gerçekleştirilmektedir.

Ayrıca yine son yıllarda çok erken dönemde, henüz normal bronkoskoplarla görülemeyecek tümörler otofloresan bronkoskopi tekniği ile tespit edilebilmektedir. Bu da erken dönem bronş tümörlerinin otoflorasan bronkoskopla farklı bir renkte görünmeleriyle sağlanmaktadır.

Bronkoskopi Öncesinde Neler Yapılmalıdır?

• Bronkoskopi işlemine en az 6 saatlik açlık sonrası gelinmelidir; ancak hastanın epilepsi, yüksek tansiyon, kalp hastalığı ve benzeri gibi önemli rahatsızlıklar için düzenli olarak kullandığı ilaçları varsa, bunları normal saatinde az miktarda su ile yutmalıdır.
• Şeker hastalığı için gerekli ilaç, işlem sabahı alınmaz.
• Aspirin, coumadin, plavix heparin ve benzeri gibi kanı sulandırıcı ilaçlar düzenli olarak kullanılıyorsa önceden doktora bilgi verilmelidir.
• Alerji öyküsü ya da yukarıda bahsedilenler dışında önemli bir hastalık veya ilaç kullanımı varsa; yine doktora bilgi verilmelidir.
• Bronkoskopi işlemi uygulanılacağı gün rahat giysiler giyinmeli, hasta yanında değerli eşyalar getirmemeli, varsa protez diş ve kontak lens takmamalıdır.
• Hasta bronkoskopi için bir yakınıyla birlikte gelmelidir.

Bronkoskopi Sonrası Neler Yapılır?

• Bronkoskopi işlemi bittikten sonra en az 2-3 saat dinlenme ünitesinde gözlem altında tutulursunuz.
• Eğer göğüs ağrısı, nefes darlığı ve kan tükürme gibi şikâyetiniz olursa doktor ya da hemşirenize bildirin. Bronkoskopi sonrası 1-2 gün az miktarda kan gelmesi normal karşılanabilir.
• Hastaneden ayrılmadan önce tansiyon nabız kontrolü yapılır. Kolunuzdaki iğne çıkarılır ve gerek görülürse akciğer filminiz çekilebilir.
• Yutma refleksiniz zayıfladığından işlemden 2 saat sonrasına kadar yemek ve içmeye izin verilmez.

Bronkoskopi Komplikasyonları Nelerdir?

Bronkoskopi; güvenli, tanısal bir işlemdir. Ancak yine de risk taşır. Nadiren geçici ateş, kanama, nefes darlığı gibi komplikasyonlar meydana gelebilir. Doktorunuz bunu rahatlıkla kontrol altına alır. Bronkoskopik biyopsi ile akciğerde sönme riski de %1’den çok azdır. Bu durumda uygulanacak tedavi ile hızla akciğerler düzelir.
Bronkoskopi işlemi sonrasında herhangi bir sorun veya problemle karşılaştığınızda doktorunuzla mutlaka iletişime geçiniz.

Tarihçe

Bronkoskopi İlk kez 1897 yılında Gustav Killian tarafından uygulanmıştır. O tarihte rigid (sert boru şeklinde) bronkoskoplarla uygulanmaya başlanan bu işlem, 1970'li yıllarda Ikeda tarafından geliştirilerek cihazın (bükülebilir) fleksibl olmasından sonra günümüzde özel durumlar haricinde bu tarz bükülebilir bronkoskoplarla ve lokal anestezi altında uygulanmaktadır.